Szkoła

Patron szkoły - Stanisław Staszic

Wizerunek patronaStanisław Wawrzyniec Staszic (1755-1826) zasłynął jednocześnie jako ksiądz, uczony, filozof, geolog i geograf, filantrop, działacz polityczny i oświatowy, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia, prekursor badań terenowych
i turystyki górskiej, mąż stanu.

Staszic jako dziecko, uczeń, student

S. W. Staszic urodził się 6 listopada 1755 roku w Pile. Był synem Wawrzyńca i Katarzyny Sztasziców. Jego ojciec był burmistrzem Piły. Stanisław miał dwoje braci: Andrzeja i Antoniego oraz siostrę Annę. Gdy był jeszcze młody uczył się w szkole parafialnej w swoim ojczystym mieście, potem w Poznańskiej szkole średniej, następnie w seminarium duchownym, które ukończył święceniami kapłańskimi na przełomie lat 1778 - 1779. W 1779 r. wyjechał na studia zagraniczne do College Royal w Paryżu, gdzie poświęcił się głównie naukom przyrodniczym i fizycznym. Poznał tam bardzo głośnego, jak na owe czasy, filozofa Buffona, autora wielotomowej "Historii naturalnej" oraz "Epoki natury", dzieła przedstawiającego ewolucyjny tok dziejów świata.

Staszic wychowawca

Po powrocie do kraju w 1781r. Staszic został wychowawcą synów Andrzeja Zamoyskiego. To wydarzenie bardzo wpłynęło na jego światopogląd. Do tej pory interesowały go tylko sprawy czysto naukowe, teraz stał się bardzo wrażliwy na aspekty polityczne z tego względu, że Zamoyski był bardzo popularnym patriotą. Co więcej, miało to wpływ również na jego późniejsze zdanie o wolnej Polsce.

Staszic publicysta i podróżnik

W 1787 roku wydał książkę pt. "Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego", a w 1890 "Przestrogi dla Polski". W tym samym roku wyruszył w podróż do Włoch, podczas której powstał "Dziennik podróż". Po roku 1795, gdy Polska została wymazana z mapy Europy, zajął się działalnością na rzecz rozwoju gospodarczego kraju oraz pracą naukową. Od 16 października 1808 r. był prezesem Towarzystwa Przyjaciół Nauk, które istniało w Warszawie od 16 listopada 1800 roku. Na tym stanowisku Staszic działał aż do śmierci.

Staszic działacz na rzecz Edukacji

W latach 1807 - 15 był członkiem Izby Edukacyjnej i Dyrekcji Edukacji Narodowej Księstwa Warszawskiego. Później został członkiem Towarzystwa Elementarnego do Ksiąg. 1807 roku ubiegał się o urząd referendarza. Mianowany został nim przez Fryderyka Augusta w listopadzie 1808 roku. Następnie w 1810r. rozpoczął prace na stanowisku radcy w Radzie Stanu. W czerwcu 1815r. przyjął nominacje na wysoki urząd członka Rady Stanu. Ponadto w tymże samym roku w grudniu został członkiem Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Królestwa. Zajmował się tam sprawami organizacji szkolnictwa.
W 1816 roku był mianowany na dyrektora Wydziału (później Dyrekcji) Przemysłu i Kunsztów w Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Policji. Urząd ten sprawował do maja 1824 roku, kiedy to po konflikcie z Druckim-Lubeckim, na prośbę Staszica, car Rosji zdymisjonował go z tego stanowiska. W 1824 został ministrem Stanu Królestwa Polskiego.

Staszic założyciel placówek oświatowych

Stanisław Staszic wniósł wielki wkład w rozwijanie szkolnictwa. W 1816 r. założył Szkołę Akademiczno-Górniczą w Kielcach i Instytut Agronomiczny w Marymoncie. W 1816r. utworzono Królewski Uniwersytet w Warszawie, w którym na czele Rady Głównej stanął ten wielki Polak. Także na wniosek Staszica założona została w Warszawie w 1825 Szkoła Przygotowawcza do Instytutu Politechnicznego, która w 1827 osiągnęła status wyższej uczelni.

Staszic działacz na rzecz rolnictwa

Do jednych z największych osiągnięć Staszica należy utworzone w 1816 roku Hrubieszowskie Towarzystwo Rolnicze. Możemy powiedzieć, iż proces tworzenia HTR rozpoczął się już w 1801 roku, kiedy to ten wielki Polak zakupił dobra Hrubieszowskie. Jednakże dopiero w 1811 r. stał się prawnym ich właścicielem. Tereny te miały powierzchnię 6000 hektarów (12000 morgów) i oprócz miasta Hrubieszów znajdowało się tam kilka wiosek. Statut HTR zniósł w tych dobrach pańszczyznę i nadał chłopom prawo własności użytkowanej ziemi, a na własność wspólną przeznaczył lasy, stawy, część gruntów uprawnych oraz młyny, tartak, cegielnie itp. Towarzystwo prowadziło kasę pożyczkową, szpital, organizowało szkoły, udzielało stypendiów itp. HTR było wówczas jedną z najbardziej dojrzałych organizacji przedspółdzielczych w Europie.

Staszic tłumacz

Do najwybitniejszych dzieł literackich Stanisława Staszica należą: "Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego" (1787), "Przestrogi dla Polski" (1790), "O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski" (1815), "Ród ludzki" (1819-20). Ponadto przetłumaczył on wiele książek jak choćby "Epoki natury" Buffona.

Staszic dobroczyńca

Staszic był w Warszawie postacią bardzo popularną, bohaterem licznych anegdot. Dzięki Jego staraniom i hojnie ofiarowanym funduszom wzniesione zostały do dziś istniejące: Pałac Staszica oraz pomniki - Mikołaja Kopernika i ks. Józefa Poniatowskiego; przeznaczył znaczne środki w swym testamencie na rzecz kilku warszawskich szpitali, na wydział lekarski Uniwersytetu Warszawskiego i Instytut Głuchoniemych oraz na budowę dla ubogich Domu Przytułku i Pracy przy ul. Wolskiej. Ten wielki Polak otrzymał za swe dokonania order św. Stanisława I klasy w 1815 r. i order Orła Białegow w1824 r.
Stanisław Staszic zmarł 20 stycznia 1826 roku, a 24 stycznia odbył się jego pogrzeb będący wielką manifestacją. Grób jego znajduje się przy dawnym kościele klasztornym Ojców Kamedułów na Bielanach.

Ważniejsze daty z życia Stanisława Staszica

6 listopad 1755 r. Urodził się Stanisław Wawrzyniec Staszic.
1770 r. Rozpoczął naukę w szkole średniej w Poznaniu.
2 styczeń 1774 r. Uzyskał pierwszą tonsure.
1776 r. Ukończył szkołę średnią i rozpoczął naukę w seminarium duchownym w Poznaniu.
1778-79 r. Ostatecznie zakończył poznański okres nauki uzyskaniem święceń kapłańskich.
1779 r. Wyruszył przez Lipsk i Getynge do Paryża.
Jesień 1781 r. Po dwóch latach pobytu za granicą powrócił do kraju.
1784 r. Odbył podróż z Zamoyskimi do Leopoldville.
1786 r. Ukazała się w Warszawie książka pt: "Epoki natury", przetłumaczona przez Stanisława Staszica.
marzec 1787 r. Ukazała się książka Staszica "Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego".
1788 r. Otrzymał probostwo w Turobinie.
1789 r. Wydał "Poprawy i poprawki do książki uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego".
1789 r. Odwiedza Wieliczkę.
IV.1790-XII 1791 r. Staszic wspólnie z Zamoyskimi odbywa podróż do Włoch.
1792 r. Przyjeżdża do Kocka nad Wieprzem należącym do księżnej Anny Jabłonowskiej.
1797 r. Stanisław Staszic odbywa podróż w Góry Świętokrzyskie, w okolice Końskich i Sieradza, gdzie zapoznawał się z budową pasma Łysogó r. Ponadto interesował się kopalnictwem i złożami rud żelaza w Końskich, Białaczowie, Drzewicy oraz w okolicach Sieradza.
1798 r. Prowadzi badania okolic Krakowa, części Górnego Śląska, doliny Prądnika.
1800 r. Prowadzi badania Ponidzia celem odszukania złóż soli.
16 listopad 1800 r. Prace rozpoczyna Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
28 marzec 1801 r. Nabył dobra Hrubieszowskie, ale ich prawnym właścicielem został dopiero w 1811 r.
1802 r. Prowadzi badania w Górach Świętokrzyskich.
20 grudzień 1802 r. Jako plenipotent księżnej Anny Sapieżyny zakupił pałac przy ulicy Nowy Świat (numer 67/69)
w Warszawie, w którego oficynie mieszkał do śmierci.
1803 r. Po raz trzeci prowadzi badania na terenie Gór Świętokrzyskich. Tym razem swoją uwagę zwrócił na złoża rudy żelaza w okolicach m.in. Szydłowca, Wąchocka.
1804 r. Kupił teren przy placyku Kanonia i zaczął budować tam kamienice, która była przez pewien okres czasu siedzibą Towarzystawa Przyjaciół Nauk.
1804 r. Odbywa wyprawę naukową do Rawy Mazowieckiej, Wolborza i Ujazdu.
1804 r. Odbywa podróż w Beskidy. Trasa wyprawy wiedzie przez okolice Lanckorony, Żywca, Raby, Myślenic, aż do Babiej Góry. Górę tą Staszic zdobył 24 lipca 1804 r.
3-22 sierpień 1805 r. Odbywa wyprawe naukową w Tatry.
13 grudzień 1806 r. Odbyło się I posiedzenie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w kamienicy wybudowanej przez Staszica przy placyku Konania.
1807 r. Został członkiem Najwyższej Komisji Egzaminacyjnej.
14 luty 1807 r. Został członkiem Izby Edukacyjnej.
czerwiec 1807 r. Został członkiem Dyrekcji Skarbowej.
16 październik 1808 r. Został prezesem Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
listopad 1808 r. Został referendarzem z nominacji Fryderyka Augusta.
grudzień 1809 r. Proponuje kontynuować pisanie historii Polski.
1810 r. Został radcą w Radzie Stanu.
19 sierpień 1811 r. Dobra Hrubieszowskie stały się prawną własnością Staszica.
1812 r. Został członkiem Sekcji Ekonomicznej Dyrekcji Edukacyjnej.
1814 r. Pracował w Komitecie Organizacyjnym Cywilnym.
grudzień 1814 r. Powstało Towarzystwo Dobroczynności, którego Staszic był współzałożycielem.
czerwiec 1815 r. Przyjął nominacje na członka Rady Stanu oraz wszedł jako pełnomocnik cara w skład Komisji Likwidacyjnej.
październik 1815 r. Staszic otrzymał order św. Stanisława kl. I.
grudzień 1815 r. Został mianowany na urząd członka Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.
1816 r. Powstał uniwersytet w Warszawie, którego współorganizatorem był Staszic.
1816 r. Z inicjatywy Stanisława Staszica i Tadeusza Mostowskiego utworzony został Instytut Agronomiczny w Marymoncie. Tam istniał do 1862 r.
1816 r. Wydał 6 tomów wszystkich swoich poprzednich dzieł i ujawnił autorstwo, gdyż część była pisana anonimowo.
1816 r. W Kielcach powstała Szkoła Akademiczno-Górnicza, której współorganizatorem był Stanisław Staszic.
1817 r. Przy udziale Staszica powołano Instytut Głuchoniemych i Ociemniałych.
1817 r. Założył Korpus Górniczy. Organizacje skupiającą górników i hutników.
luty 1817 r. Objął przewodnictwo w Radzie Ogólnej Budownictwa, Miernictwa, Dróg i Spławów.
1818 r. Utworzył plan rozbudowy przemysłu nad rzeką Kamienną.
1819 r. Stanisław Staszic wprowadził cenzurę.
1820 r. Rozpoczęła się budowa nowej siedziby Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
czerwiec 1822 r. Zostały zatwierdzone przez cara statuty Hrubieszowskiego Towarzystwa Rolniczego.
1824 r. Został ministrem Stanu.
styczeń 1824 r. Odbyło się I posiedzenie w nowej siedzibie Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
marzec 1824 r. Stanisław Staszic wystąpił do cara z prośbą o dymisje ze stanowiska dyrektora generalnego Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Policji. Bezpośrednią przyczyną był konflikt z Druckim-Lubeckim.
maj 1824 r. Została przyjęta dymisja Staszica ze stanowiska dyrektora generalnego Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Policji.
20 sierpnia 1824 r. Sporządził testament.
listopad 1824 r. Został przewodniczącym Komisji Emerytalnej Urzędników.
styczeń 1825 r. Został prezesem Deputacji do Ułożenia Hierarchii Urzędników.
1825 r. Na wniosek Staszica została założona Szkoła Przygotowawcza do Instytutu Politechnicznego, która w 1827 r. osiągnęła status wyższej uczelni.
4 styczeń 1826 r. Ostanie publiczne wystąpienie Stanisława Staszica.
20 styczeń 1826 r. Zmarł Stanisław Staszic.
24 styczeń 1826 r. Odbył się uroczysty pogrzeb Stanisława Staszica, mający charakter wielkiej manifestacji.
ul. 11 Listopada 27, 26-600 Radom +48 36 408 54 Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.